| BAŞKORTOSTAN |

Rusça'da adlandırmaları:Bashkiry, bashkirskiy
Diğer isimleri:Bashgird, Bashgurd
Alt etnik gruplar: Günümüzde Başkırt olarak sınıflandırılan iki
küçük grup bulunmaktadır: Teptyarlar and Nogaybaklar (Hristiyan Başkırtlar).
Din:Sunni-Müslüman
Dil:Başkırtça ve Tatarca (Bu iki lehçe biribirine oldukça yakın olduğundan
kolayca anlaşabililer), Altay Dil Grubu-Türkçe-Kıpçak tipi. (1939 tarihinden bu
yana Rusça Kiril alfabesi kullanılmakta)
Rusya'daki yaşam alanları: Başkortostan Cumhuriyetinde yaşayanların
haricinde, Chelyabinsk, Orenburg, Perm, Sverdlovsk, Kurgan, Tyumen oblastlarında
yaşayan Başkırtlar da bulunmaktadır. Son yıllarda birçoğu Tatar Özerk
Cumhuriyetine yerleşmiştir.
Diaspora:Kazakistan, Özbekistan, Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan,
Ukrayna.
Tarihi: Başkort adı 9. yy.dan beri bilinmektedir. Başkortlar, güney Urallarda
yaşayan ve bin yıldır stepleri kuşatan, Orta Asya ve Güney Sibirya orijinli Türk
kabilelerin soyundandır. Moğol insanına fiziksel benzerlikleridilbilimsel özellikleri,
etnolojistleri Başkortların 16. yy.da Kıpçak, Peçenek, Oğuz, Volga Bulgarı, Moğol
ve Tatarların karışımı bir etnik grup olarak ortaya çıktıkları yönünde bir
şüpheye kapılmalarına yol açmıştır.
1552'de Tatar Kazan Hanlığının düşmesinden sonra Başkortlar, Rusların egemenliği altına girmiştir. Çar yönetiminin sömürgeci tutumu 17 ve 18. yy.'larda Başkortların başarısızlıkla sonuçlanan bazı bağımsızlık hareketlerine yol açmıştır. Bu bağımsızlık hareketlerinin en büyüklerinden biri 1773 yılında Salavat Yulay'ın önderliğinde gerçekleşmiştir.
Bugün Başkortlar, 19. yy'ın sonlarından itibaren bu bölgeye iskan etmeye başlayan Tatar ve Ruslar tarafından kendi ülkelerinde azınlığa düşürülmüştür. Bilhassa Ruslar tarafından yürütülen asimilasyon çabaları, 2. Dünya Savaşındaki kayıplar ile 1930'lu yıllarda yaşanan açlık ve baskılar Başkort nüfusunda azalmaya sebep olmuştur. 1989'a gelindiğinde Başkortlar, Ekim devrimi öncesindeki nüfuslarına ancak eşitlenmişlerdi.
Başkort nüfusunun demografik ve sosyal yapısındaki değişmeler (örneğin %42'sinin kentlerde yaşaması (1989), ülkede önemli bir petrol endüstrisinin bulunması, Başkırt yerel okullarının yokluğu, Başkort dilinin kullanımının yaygın olmayışı asimilasyona katkıda bulunmuştur. Ancak son yıllarda, çeşitli Başkort kültür klüpleri, ülke içinde ve dışında Başkort kültür ve dilini desteklemeye başlamışlardır.
1919-1991 yılları arasında otonom bir cumhuriyet olan Başkortostan, 1994'te Rusya
Federasyonu içindeki ekonomik ve kültürel bağımsızlığını genişletmiştir.
| Grup | Sayı | Toplamdaki % Pay |
Kendi dilini konuşan |
Rusça konuşan |
Diğer |
|---|---|---|---|---|---|
| Toplam | 3943113 | 100% | 3523382 (89,36%) | 227930 (5,78%) | 191801 (4,86%) |
| Rus | 1548291 | 39,27% | 1546124 (99,86%) | -- | 2167 (0,14%) |
| Tatar | 1120702 | 28,42% | 1040680 (92,86%) | 74171 (6,62%) | 5851 (0,52%) |
| Tatar | 863808 | 21,91% | 645351 (74,71%) | 39709 (4,60%) | 178748 (20,69%) |
| Çuvaş | 118509 | 3,01% | 97980 (82,68%) | 19246 (16,24%) | 1283 (1,08%) |
| Marian | 105768 | 2,68% | 96481 (91,22%) | 8470 (8,01%) | 817 (0,77%) |
| Ukraynalı | 74990 | 1,90% | 30802 (41,07%) | 43947 (58,60%) | 241 (0,32%) |
LİNKLER:
| http://www.geocities.com/Tokyo/Springs/7230/ Valinur'un Başkortostan linkleri kolleksiyonu |
|
| http://www.rferl.org/bd/tb/index.html Radio Liberty-Tatar&Bashkır Service |
|
| http://www.bashnet.ru/ |